Λόγος και Τέχνη στην Εκπαίδευση
Υλικό για τα φιλολογικά μαθήματα.
04/04/2023
Προαιρετική δημιουργική εργασία στον Ξενοφώντα
03/04/2023
Αφήγηση
ΑΣΚΗΣΗα. […] Φτάνω στο σημείο να πω πως ίσως θα ‘ταν καλύτερα να μην είχα πατήσει ποτέ μου σε κείνο τον τόπο της ομαδικής εκτελέσεως. Κι άλλες φορές έτυχε βέβαια να επισκεφθώ τόπους μαρτυρίου ή ομαδικής ταφής· η γη της πατρίδας μας είναι παραγεμισμένη με κόκαλα παλικαριών· μα ποτέ μου δεν ταράχτηκα και δεν έκλαψα τόσο, όσο αυτή τη φορά. Αυτό ασφαλώς έγινε, γιατί την ώρα που βρέθηκα εκεί, μια γυναίκα κι ένας άντρας, αδέλφια, άνοιγαν τον τάφο του μικρότερου αδελφού τους, που είχε εκτελεστεί πριν από είκοσι χρόνια. Πλησίασα, κι όταν κατάλαβα τι συνέβαινε, σιγοκάθισα πάνω στα πόδια μου σε μιαν άκρη. Και τώρα, που η ψυχή μου έχει κολλήσει εκεί, μου φαίνεται πως θα μείνω για πάντα, σαν ένα αγριόχορτο, καθισμένος δίπλα σε κείνο τον τάφο. Και μακάρι να γινόταν έτσι. […]
(Γ. Ιωάννου, †13-12-43)
β. Σε μας, όποιαν ώρα της μέρας κι αν ερχόταν κανείς, έβρισκε πάντα κόσμο και κίνηση και κουζίνα σε δράση. Μοσχοβολούσαν ψητά και τηγανητά και λουκουμάδες και χαλβάδες και κατημέρια·* δε χρειαζόταν καν να υπάρχει η πρόφαση κάποιας γιορτής. Μπαινόβγαιναν τα παιδιά της γειτονιάς, οι δασκάλοι μας, οι ράφτρες, οι παραδουλεύτρες, οι γειτόνισσες, φτωχές και πλούσιες, οι χαρτορίχτρες, η διανοούμενη νεολαία του Αϊντινιού.* […]
(Δ. Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν)
γ. […] Οι νέοι ζώστηκαν την πανοπλία του ενθουσιασμού τους κι αποζητούσαν ευκαιρίες αυτοθυσίας. Πήγαιναν, έρχονταν, συνάγονταν παράμερα και σιγοκουβεντιάζαν, κι άξαφνα πήδαγαν στα ποδήλατα και τραβούσαν για την πόλη. Μαζί τους κι ο Αρτέμης. Ο Πετρής ψυχανεμίστηκε με το πρώτο. Ωστόσο σώπαινε, κι όπως το αγρίμι οσμίζονταν στον αέρα την επερχόμενη καταιγίδα. Γεμάτος επιφύλαξη, περίμενε και παρακολουθούσε τον Αρτέμη. Όμως μια μέρα, που η γυναίκα του δοκίμασε να του πει τους φόβους της για το παιδί, που δεν συμμαζεύονταν, την αποπήρε. […]
(Γ. Φ. Πιερίδης, Ο πορτοκαλόκηπος)
Ποιος είναι ο τύπος του αφηγητή και το είδος της εστίασης στα παραπάνω αποσπάσματα;
01/04/2023
Μόδα/Ενδυμασία
24/03/2023
Τρίτη ηλικία
Απαντήστε στα ερωτήματα και δημοσιεύστε στο padlet (https://padlet.com/estaurogiannopoulou/padlet-fgpafi91o3qd):
1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του μικρού;
2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της γιαγιάς;
3. Ποιο ζήτημα θίγει το βίντεο;
4. Ποιο μήνυμα προσπαθεί να περάσει η συγκεκριμένη ταινία μικρού μήκους;
5. Γράψτε ένα σύντομο κείμενο που να περιγράφει τα συναισθήματά σας, όταν βλέπετε αυτό το βίντεο.
6. 2η ώρα: Mελετήστε τα εξής άρθρα https://www.fractalart.gr/triti-ilikia/ και https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/koinonia/koinoniki-symperifora/495-politismos-ke-allilegii-mia-anaskopisi-ya-tin-triti-ilikia-tis-despinas-dribaku.html , κρατήστε σημειώσεις και προχωρήστε σε μια παρουσίαση στο https://docs.google.com/presentation/d/1GhmZTctksIfLBlTm_4BasOxGxaWRQIrVlFDb3iGAakk/edit?usp=sharing με τα εξής ερωτήματα:
7. Στοιχεία Παρακμής των Ηλικιωμένων (γενικά)
8. Τρόποι Καταπολέμησης Προβλημάτων Τρίτης Ηλικίας (γενικά)
ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ
Χιούμορ, κωμικό, γέλιο
Ερωτήσεις (Προσπαθήστε να αναρτήσετε στο coggle τις απαντήσεις σας, για τα ερωτήματα που βρίσκονται εκεί https://coggle.it/diagram/ZCk7BkGwolWeV4Kb/t/%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%B5-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CE%B5%CF%81%CF%89%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/b7f38223f3406430172187f6f8510f0021143a6a69112ca15c625ac793f9bb02):
1.Τι μας κάνει να γελάμε (στη σκηνή με το Σαρλώ);
Ερώτηση 2: Ποια είναι τα κωμικά στοιχεία στην παραπάνω σκηνή με τον Λόυντ;
3. Σχολιάσετε την ταινία με τον Κήτον. Ποια κωμικά στοιχεία εντοπίζετε;
(Μπορείτε να απαντήσετε στα σχόλια του ιστολογίου στα 3 παραπάνω ερωτήματα).
4. Ποια είναι τα είδη κωμωδίας; (φτιάξτε αφίσες στο https://www.postermywall.com/index.php/poster/contribute/d7d94ede63d85f6bb2eedebf83f65404?utm_source=eshare&utm_content=poster_contributor&utm_medium=link&utm_campaign=share ή σε άλλο πρότυπο και μοιραστείτε την μαζί μου)
5. Τι μας προσφέρει το γέλιο (φτιάξτε αφίσα εδώ: https://www.postermywall.com/index.php/poster/contribute/8254aa460ab926499f886ea8a5ae1e59?utm_source=eshare&utm_content=poster_contributor&utm_medium=link&utm_campaign=share ;
6. Έχει το χιούμορ θέση στο σχολείο; (Συμβουλευτείτε το άρθρο http://www.tzaneio.gr/wp-content/uploads/epistimonika_xronika/p20-3-7.pdf και το https://polynoe.lib.uniwa.gr/xmlui/bitstream/handle/11400/198/%CE%95.%CE%93%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CF%85%20%CE%94.%CE%95.%20%CE%A5%CF%80%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7%20.pdf?sequence=1&isAllowed=y και γράψτε ένα δικό σας άρθρο για το σχολικό blog στο https://docs.google.com/document/d/1z1ebHtkNAvbXmJVEte6E7Zo97vnTvhdnDw2T1NIThg0/edit ), αναπτύσσοντας τις θεματικές περιόδους:
α.Το χιούμορ έχει άμεση εξάρτηση με τη διαμόρφωση του κλίματος της σχολικής τάξης.
β.Το χιούμορ έχει κοινωνικά οφέλη στη διδακτική διαδικασία.
γ.Η χρήση του χιούμορ καθιστά την εκπαιδευτική διαδικασία πιο ευχάριστη και για τους εκπαιδευτικούς.
7. Συμπληρώστε το λεξικό της κωμωδίας στο https://docs.google.com/drawings/d/13EFGpQ7LUt_P2pv9ouGyr0IIB4JnHEou165s-rTHqR4/edit?usp=sharing, με αναζήτηση των όρων σε κατάλληλες ιστοσελίδες.
Ποιήματα για την Εφηβεία /Νεότητα
Φύλλο εργασίας
για την Ποίηση Α΄Λυκείου
1.
Ελεγεία και
Σάτιρες, Κώστας Καρυωτάκης
Τὶ νέοι ποὺ φτάσαμεν ἐδῶ
Τὶ νέοι ποὺ φτάσαμεν ἐδῶ, στὸ ἔρμο νησί, στὸ χεῖλος
τοῦ κόσμου, δῶθε ἀπ' τὄνειρο καὶ κεῖθε ἀπὸ τὴ γῆ!
Ὅταν ἀπομακρύθηκεν ὁ τελευταῖος μας φίλος,
ἤρθαμε ἀγάλι σέρνοντας τὴν αἰωνία πληγή.
Μὲ μάτι βλέπουμε ἀδειανό, μὲ βῆμα τσακισμένο
τὸν ἴδιο δρόμο παίρνουμε καθένας μοναχός,
νιώθουμε τἄρρωστο κορμί, ποὺ ἐβάρυνε, σὰν ξένο,
ὑπόκωφος ἀπὸ μακρὰ ἡ φωνή μας φτάνει ἀχός.
Ἡ ζωὴ διαβαίνει, πέρα στὸν ὁρίζοντα σειρήνα,
μὰ θάνατο, καθημερνὸ θάνατο καὶ χολὴ
μόνο, γιὰ μᾶς ἡ ζωὴ θὰ φέρη, ὅσο ἂν γελᾶ ἡ ἀχτίνα
τοῦ ἥλιου καὶ οἱ αὖρες πνέουνε. Κ' εἴμαστε νέοι, πολὺ
νέοι, καὶ μᾶς ἄφισεν ἐδῶ, μιὰ νύχτα, σ' ἕνα βράχο,
τὸ πλοῖο ποὺ τώρα χάνεται στοῦ ἀπείρου τὴν καρδιά,
χάνεται καὶ ρωτιόμαστε τί νἄχουμε, τί νἄχω,
ποὺ σβύνουμε ὅλοι, φεύγουμ' ἔτσι νέοι, σχεδὸν παιδιά!
2.
ΑΓΓΕΛΟΣ
ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ[1]
Δαίδαλος
Μοίρα στον Ίκαρο ήταν να πετάξει
και να χαθεί… Τι, ως ήβρε σταφνισμένες*
τις φοβερές της λευτεριάς φτερούγες
απ’ τον τρανό πατέρα του μπροστά του,
η νιότη έριξε μόνη το κορμί του
στον κίντυνο, κι αν ίσως δεν μπορούσε
το μυστικό, το αγνό τους να ’βρει ζύγι!
Και συνταράζει αρίζωτους ανθρώπους
στον πόνο, συνταράζει τις γυναίκες,
πάνω απ’ το μέγα πέλαγο να βλέπουν
εφηβικό κορμί σαν ένας γλάρος
ν’ ανεμοδέρνεται όρθιο και, ξάφνου,
να χάνεται απ’ τα μάτια τους.
Και τότε,
τη θάλασσα όλη, λες, σαν ένα δάκρυ
τη συλλογιούνται ατέλειωτο, σα θρήνο
πυκνό πολύ, που, τ’ όνομα του εφήβου
ως λέει και ξαναλέει, από το ίδιο
παίρνει ψυχή και νόημα κι άξιον ήχο…
[Άγγελος Σικελιανός, «Ορφικά», Λυρικός
Βίος Ε΄, Ίκαρος, Αθήνα]
____________
*σταφνισμένες: σταθμισμένες,
ισοζυγιασμένες
Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το
ποίημα του γάλλου ποιητή Άρθουρ Ρεμπώ
«Μεθυσμένο καράβι», που το έγραψε λίγο
πριν γίνει 17 χρονών. Ποιο είναι το κοινό
πνεύμα που φαίνεται να συνδέει τον έφηβο
ποιητή με τον Ίκαρο του Σικελιανού;
Μες στον τρελό τον παφλασμό των
παλιρροιών, τον άλλο
Χειμώνα, πιο απειθάρχητο κι απ’ τα
παιδιά, είχα τρέξει!
Κι όσα χερσόνησα άφησα στο δρόμο μου
ποτέ τους
Δεν είχαν νιώσει σαματά πιο θριαμβικό
από κείνο.
Καίσαρ Εμμανουήλ, Μεταφράσεις,
Πρόσπερος, Αθήνα 1981
3.
Πώς μίλησε
ένα παιδί πριν πολλά χρόνια / Μηχανικός Παντελής
Εδώ φυτέψαμε τους σπόρους των ονείρων
μας
και περιμένουμε βροχή και ήλιο.
Να δεις:
Σα θα ριζοβολάνε
τα όνειρά μας
στη βροχή και τον ήλιο
στον ήλιο και τη βροχή
ο Θεός θα προβάλει ένα χαρούμενο πρόσωπο
φορώντας τη γιρλάντα τ’ ουράνιου τόξου
κι η καρδιά μας θ’ αντανακλά
όλους τους ιριδισμούς
της ευτυχίας.
4.
ΚΑΤΕΡΙΝΑ
ΑΓΓΕΛΑΚΗ-ΡΟΥΚ
Η
σχολική εκδρομή
Μες στη βαριά ανία της τάξης
όταν φέρναν δάκρυα τ’ ανούσια
δευτερόλεπτα
μόνο η ιδέα της εκδρομής άνοιγε την
καρδιά μου˙
τα πούλμαν σαν να τά ’βλεπα έξω απ’ την
πόρτα της αυλής
κι όπου νά ’ναι, σαν νά ’χανε φτερά,
θά ’παιρναν το δρόμο του βουνού ή της
θάλασσας.
Ένα σύννεφο-όνειρο τύλιγε τη μακρινή
ημερομηνία,
που έλαμπε όλο κι από πιο κοντά
περνώντας οι εβδομάδες.
Και, αχ, η ανυπομονησία αποβραδίς, το
καλαθάκι με τα σάντουιτς,
το καινούριο παντελόνι κι η βελονιά της
τελευταίας στιγμής…
Όταν πια λες στον παράδεισο στρωνόμαστε
να φάμε,
όλες οι μικροπεριπέτειες της καρδιάς
ανέβαιναν στα χείλια,
ανταλλάσσαμε φρούτα, μπισκότα κι ήταν
σαν ξαφνικά
οι φανταστικές σκηνές του νου να
παίζονταν στ’ αλήθεια.
Εξομολογήσεις στη φιλενάδα,
που, αν και δίπλα σου πάντα στο ίδιο
θρανίο,
εδώ στο γρήγορο φως περαστικών τοπίων
λάμπει κεχριμπαρένια μες στο εκδρομικό
της το μπλουζάκι.
Ονόματα που τ’ άγιαζε ο ψίθυρος,
χάρτινα παιγνίδια με αρχικά «Α! σού
’πεσε το Μ,
ποιος νά ’ναι;». Πρώτο τσιγάρο πίσω από
το θάμνο.
«Προσοχή! Οι καθηγητές περνάνε».
Και μετά η επιστροφή σαν θάνατος,
όπως η λίγη νύχτα μπερδεύει τα τελευταία
δέντρα της εξοχής
με τα πρώτα σπίτια της πόλης και μερικοί
έχουν πια αποκοιμηθεί,
ενώ άλλοι σε υπερένταση τραγουδούν
ακόμη.
Μαθαίνω ν’ αντιστρέφω το κλάσμα της
πρωινής χαράς
με το δάχτυλο στο κουδούνι του σπιτιού.
Τελείωσε, λέω· η μέρα αυτή,
που στον ορίζοντα του μέλλοντος γυάλιζε
κάποτε,
πλησίασε, μεγάλωσε, ήρθε, τελείωσε.
Έτσι θά ’ναι και με τη ζωή…
Πώς πέρασες; Τι έγινε, πού είναι το
πετσετάκι;
Τό ’χασες; Η μάνα μου ρωτάει.
Αυτό ήταν… πάει.
[Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Ποιήματα, 1986-1996, Καστανιώτης, Αθήνα
1999]
5.
Νέοι της
Σιδώνος , Μανώλης Αναγνωστάκης
Κανονικά
δεν πρέπει να `χουμε παράπονο.
Καλή κι εγκάρδια η συντροφιά σας, όλο
νιάτα,
κορίτσια δροσερά- αρτιμελή αγόρια
γεμάτα πάθος κι έρωτα για τη ζωή και για
τη δράση.
Καλά, με νόημα και ζουμί και τα
τραγούδια σας
τόσο, μα τόσο ανθρώπινα, συγκινημένα,
για τα παιδάκια που πεθαίνουν σ’ άλλην
Ήπειρο
για ήρωες που σκοτωθήκαν σ’ άλλα χρόνια,
για επαναστάτες Μαύρους, Πράσινους,
Κιτρινωπούς,
για τον καημό του εν γένει πάσχοντος
Ανθρώπου.
Ιδιαιτέρως σας τιμά τούτη η συμμετοχή.
Στην προβληματική και στους αγώνες του
καιρού μας
Δίνετε ένα άμεσο παρών και δραστικό-
κατόπιν τούτου.
Νομίζω δικαιούσθε με το παραπάνω
δυο δυο, τρεις τρεις, να παίξετε, να
ερωτευθείτε,
και να ξεσκάσετε, αδελφέ, μετά από τόση
κούραση.
(Μας γέρασαν προώρως Γιώργο, το
καταλαβες;)
6.
Samuel
Ullman - «Νιότη»
Τα νιάτα δεν είναι περίοδος ζωής, είναι
η κατάσταση του νου.
Δεν είναι κόκκινα μάγουλα, κόκκινα χείλη
και ευλύγιστα γόνατα.
Είναι η διάθεση της θέλησης, ιδιότητα
της φαντασίας, η δύναμη των αισθημάτων.
Είναι η φρεσκάδα της βαθιάς πηγής της
ζωής.
Είναι η νίκη ενάντια στην ατολμία, είναι
και της επιθυμίας για περιπέτεια ενάντια στο πόθο για μια ήσυχη ζωή.
Αυτός ο πόθος υπάρχει συχνά σε έναν
σαραντάρη.
Κανένας δεν γερνάει μόνο και μόνο επειδή
ζει μερικά χρόνια.
Οι άνθρωποι γερνούν όταν λιποτακτούν από
τα ιδανικά τους.
Και τα ωραία ακόμη πρόσωπα, όταν δεν
προσέξουν να μείνουν όσο γίνεται ηθικά αμόλυντα, στιγματίζονται συχνά από την
αυθάδεια ή την αηδία.
Τα χρόνια μπορεί να ρυτιδώνουν το δέρμα,
αλλά όταν εγκαταλείψεις τον ενθουσιασμό, τότε ρυτιδώνεται το πνεύμα.
Η ανησυχία, η αμφιβολία, η έλλειψη
εμπιστοσύνης στον εαυτό σου, ο φόβος και η απελπισία, αυτά τα μυσαρά μακρά
χρόνια που γέρνουν το κεφάλι και κάνουν σκόνη το πνεύμα που γέρασε.
Και αν είναι κανείς εβδομήντα ή δεκάξι
χρόνων, πάντα στην καρδιά του μπορεί να υπάρχει η αγάπη για το θαύμα, ο
θαυμασμός για τα άστρα και τα πράγματα και για τις σκέψεις.
Η θέληση να αντιμετωπίσει κανείς τα
γεγονότα, η αδιάκοπη παιδιάστικη όρεξη για κείνο που πρόκειται να ΄ρθει.
Έπειτα, και η μεγάλη χαρά για το
παιχνίδι ζωής.
Είστε τόσο νέοι, όση είναι η πίστη σας
στη ζωή.
Τόσο γέροι, όση είναι η αμφιβολία σας.
Τόσο νέοι, όση είναι εμπιστοσύνη στον εαυτό
σας.
Τόσο γέροι, όση είναι η απελπισία σας.
Μέσα στο κέντρο της καρδιάς σας
βρίσκεται ένας σταθμός ασυρμάτου.
Όσα χρόνια αυτός παίρνει μηνύματα
ομορφιάς, ελπίδας, χαράς, μεγαλείου, θάρρους και δύναμης από τη γη, από τους
ανθρώπους και από το θεό, τότε είστε πάντα νέος.
Όταν τα μηνύματα αυτά πάψουν να
έρχονται, και το κέντρο της καρδιά σας έχει σκεπαστεί με τα χρόνια της
απαισιοδοξίας και τον πάγο της αδιαφορίας και του κυνισμού, τότε πραγματικά
μεγαλώσατε και γεράσατε.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
I. Ποια στοιχεία νομίζετε ότι προσδιορίζουν την ταυτότητα ενός εφήβου, σύμφωνα με τα πιο πάνω ποιήματα; Απαντήστε στο https://bubbl.us/14066765
II. Ποια στοιχεία μοντέρνας ποίησης εντοπίζετε στα παραπάνω ποιήματα; Απαντήστε στο https://bubbl.us/14066772
[1] [Ο
Άγγελος Σικελιανός (1884 –1951) γράφει το παρακάτω ποίημα σε μια περίοδο όπου
αγωνίζεται να αποκτήσει όχι μόνο εθνική αλλά και πνευματική αυτογνωσία, όπως
φαίνεται από τη συνομιλία του με την αρχαιοελληνική παράδοση και την ελληνική
φύση. Στο επίκεντρο βρίσκεται το σύμβολο του Ίκαρου, του αιώνιου τολμηρού
εφήβου.]





